Mateusz Wyżga (ur. 1981), historyk, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Zajmuje się głównie epoką staropolską. Prowadzi badania z zakresu demografii historycznej, mikrohistorii, genealogii, historii migracji, regionalizmu.
Autor szeregu książek i licznych prac naukowych, popularyzator historii. Kilkukrotnie nominowany za popularnonaukową książkę Chłopstwo. Historia bez krawata (Mądra Książka Roku, Nagroda im. Profesora Tadeusza Kotarbińskiego, Nagroda im. Jerzego Giedroycia).
Uprawia biegi długodystansowe, gra na gitarze, saksofonie i akordeonie. Jako samorządowiec
był również przez osiem lat sołtysem w swej rodzinnej wsi Dziekanowice, gmina Zielonki
(2003-2011).
Autor załączonego zdjęcia portretowego: dr Bartosz Kałużny, Uniwersytet Łódzki

Temat: Polska sarmacka, kim jesteśmy i jak o sobie mówimy
W polskiej humanistyce, naukach społecznych i w kulturze od kilku lat utrzymuje się tzw. zwrot ludowy. Wynikający po części z przeobrażeń polskiego społeczeństwa, poszukiwań tożsamości i korzeni trend widać dobrze również w genealogii. Coraz częściej i śmielej zaczęto pytać o przeszłość plebejską. W odpowiedzi na potrzebę przybliżenia historii zwykłych ludzi, chłopstwa i mieszczaństwa, historii oddolnej i mikrohistorii, narodził się interdyscyplinarny nurt zwany historią ludową Polski, inspirowany również podobnymi trendami w nauce światowej. W przypadku Polski stało się to zjawiskiem oryginalnym, gdyż współczesne społeczeństwo jest spadkobiercą zarówno kultury plebejskiej (chłopskiej i mieszczańskiej), jak i szlacheckiej (zwanej kulturą sarmacką), które uległy scaleniu. W referacie zostanie przedstawiona geneza zwrotu ludowego i zwrotu sarmackiego w polskiej kulturze i nauce, potencjał badawczy tych zjawisk, jak również doświadczenia z obecności zawodowego historyka w gorącym dyskursie medialnym, publicystycznym i społecznym. Doświadczenia te wskazują, że nad Wisłą historia społeczna ma walory historii użytkowej, która może wyjaśnić wiele zjawisk związanych z polską tożsamością i jej źródłami.