Dr hab. Jacek Szczepaniak

Jacek Szczepaniak, dr hab. nauk humanistycznych, językoznawca-germanista, profesor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Od 2019 kieruje Katedrą Komunikacji Językowej. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień związanych z pragmatyką lingwistyczną, lingwistyczną analizą dyskursu, lingwistyką tekstu, lingwistyką mediów oraz językoznawczymi badaniami nad emocjami.

Medialny i semiotyczny status emocji jako „gier językowych” w rozumieniu Ludwiga Wittgensteina był tematem jego pracy habilitacyjnej (2015).
W latach 2019-2024 kierował realizacją projektu Emotionale Nachbarschaft. Affekte in deutsch-polnischen medialen Diskursen seit dem EU-Beitritt Polens / Emocjonalne sąsiedztwo. Afekty w polsko-niemieckich dyskursach medialnych od przystąpienia Polski do UE, który finansowany był przez Polsko-Niemiecką Fundację na rzecz Nauki (nr projektu: 2019-16).

Emocjonalne sąsiedztwo. Afekty w polsko-niemieckich dyskursach medialnych
Pomimo bliskości geograficznej między wspólnotą polską i niemiecką można mówić o dzielącym je dystansie komunikacyjnym. Istniejące pomiędzy sąsiadującymi krajami asymetrie w zakresie polityki i gospodarki, dodatkowo potęgowane przez balast historyczny, nierzadko stają się w komunikacji publicznej, przede wszystkim w przekazach medialnych, czynnikami wywołującymi afekty, wiążącymi poznanie ze sferą emocji. Może to rzutować na wytworzenie się w danej wspólnocie niepełnej lub zafałszowanej wiedzy o europejskim partnerze.

Sąsiedztwo między Polską a Niemcami to dynamiczna relacja, która rozwija się w kontekście napięć związanych z przeszłością, własnymi interesami i Unią Europejską. Ta z natury konfliktogenna sieć powiązań nabiera w dyskursie medialnym mniej lub bardziej wyraźnego wymiaru afektywnego, który wywołuje lub dynamizuje procesy inkluzji, wykluczenia lub kształtowania tożsamości.

Opierając się na koncepcjach teoretycznych z zakresu lingwistycznej analizy dyskursu, lingwistyki mediów i językoznawczych badań nad emocjami oraz wykorzystując materiał empiryczny (teksty prasowe i strony tytułowe czasopism) chciałbym przedstawić dyskursywny charakter takich procesów. Tylko wielowymiarowe spojrzenie na emocje umożliwia bowiem traktowanie ich jako zjawisk komunikacyjnych, które realizowane są w określonym środowisku medialnym i wykorzystywane przez aktorów dyskursu w celu kreowania konkretnych, emocjonalnie zabarwionych obrazów rzeczywistości.

Na zakończenie wykładu chciałbym podzielić się przemyśleniami dotyczącymi prowadzenia świadomej, przemyślanej i dyskursywnie realizowanej „polityki konstruktywnych emocji”. W przestrzeni medialnej mogłaby ona, dzięki umiejętnie podejmowanym aktywnościom, efektywnie przyczynić się do zredukowania potencjalnych napięć oraz do uniknięcia negatywnych skutków określonych działań komunikacyjnych.

17 października 2025, HU, Unter den Linden 6, godz. 18:00, sala 2094

Emocjonalne sąsiedztwo. Afekty w polsko-niemieckich dyskursach medialnych

Projekt finansowany ze środków: